«Ἰδού καιρός εὐπρόσδεκτος, ἰδού καιρός μετανοίας. Ἀποθώμεθα τά ἔργα τοῦ σκότους καί ἐνδυσώμεθα τά ἔργα τοῦ φωτός». Ἰδιόμελο ἀπο­στίχων τοῦ Ἑσπερινοῦ Κυριακῆς τῆς Τυρινῆς.

Ἡ ἄπειρη φιλανθρωπία τοῦ Τριαδικοῦ μας Θεοῦ μᾶς ἀξιώνει καί πάλιν ἐφέτος νά εἰσέλθουμε στό ἁγιώτατο στάδιο τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, ἡ ὁποῖα προβάλλει μπροστά μας ὡς μία πνευματική πρόκληση ὑψηλῆς εὐθύνης ἀπέναντι πρωτίστως στόν ἴδιο τόν ἑαυτό μας. Ὁ ἱερός τῆς Ἐκκλησίας μας ὑμνογράφος, στολίζοντας μέ μέλος τόν λόγον τοῦ μεγάλου Ἀποστόλου τῶν Ἐθνῶν, Παύλου «Ἰδού νῦν καιρός εὐπρόσδεκτος, ἰδού νῦν ἡμέρα σωτηρίας» (Β’ Κορ. 6, 2) φωτίζει καί νοηματοδοτεῖ ὁλόκληρη τήν περίοδο τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς. Τό ψυχωφελέστατο στάδιο τῶν θείων ἀρετῶν εἶναι γιά τόν πίστο ἄνθρρωπο ὁ κατ’ ἐξοχήν εὐπρόσδεκτος καιρός, ὁ εὐλογημένος χρόνος μετανοίας διά τῆς ὁποίας ἀνακτῶνται καί πάλιν τά δωρήματα τῆς θείας υἱοθεσίας. Εὐπρόσδεκτος χρόνος γιά τήν Ἐκκλησία μας εἶναι ὁ κατάλληλος χρόνος, ὁ χρόνος τῆς χάριτος, ὁ παρών χρόνος, ἡ κάθε στιγμή, τό «νῦν» τῆς ζωῆς μας στήν διάρκεια τοῦ ὁποίου ὁ ἄνθρωπος ἔχει τήν δυνατότητα νά ἀγωνισθεῖ γιά τό «ἀεί» τῆς σωτηρίας του. Αὐτήν τήν ἀλήθεια ὑπογραμμίζει ὁ λαμπρός τῆς Καισαρείας Ποιμένας καί φωστῆρας τῆς Οἰκουμένης, Μέγας Βασίλειος «Οὗτος ὁ αἰών τῆς μετανοίας, ἐκεῖνος τῆς ἀνταποδόσεως, οὗτος τῆς ἐργασίας, ἐκεῖνος τῆς μισθαποδοσίας, οὗτος τῆς ὑπομονῆς, ἐκεῖνος τῆς παρακλήσεως» (Μ. Βασιλείου, Ὅροι ἀσκητικοί, προοίμιον 1). Ὁ χρόνος τῆς παρούσης ζωῆς γιά τόν καθένα ἀπό ἐμᾶς εἶναι ὁ χαριζόμενος ἀπό τήν θεία ἀγάπη ἐνδεδειγμένος χρόνος τῆς μετανοίας διά τῆς ὁποίας ἐλκύουμε στήν ζωή μας τήν χάρη τοῦ Θεοῦ πού καθαρίζει, φωτίζει, σώζει καί καινοποιεῖ τόν ἄνθρωπο. Ὁ Κύριός μας μέ αὐτόν τόν τρόπο θέλησε μέσα στήν πανσοφία Του νά σώζει τόν ἄνθρωπο. Ἐπιθυμεῖ ἡ σωτηρία μας νά εἶναι ἀποτέλεσμα ἐλευθερίας καί συνεργασίας. Ὁ Θεός βεβαίως «πάντας ἀνθρώπους θέλει σωθῆναι καί εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν» (Α’ Τιμ. β, 4) ἀλλά καί οὐδέποτε παραβιάζει τό πολύτιμο δῶρο τῆς ἐλευθερίας μέ τό ὁποῖο Ἐκεῖνος ἐπροίκισε τόν ἄνθρωπο. Ἐπειδή ὅμως ὁ ἄνθρωπος μετά τόν σκοτασμό τοῦ νοῦ του πού προῆλθε ὡς θλιβερό ἀποτέλεσμα τῆς πτώσεώς του ἀδυνατοῦσε νά ἐπανεύρη τόν δρόμο τῆς σωτηρίας καί ἔτσι ἔγινε ἄθυρμα στά μισάνθρωπα χέρια τοῦ Διαβόλου, «ὁ Λόγος σάρξ ἐγένετο καί ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν» (Ἰω. 1, 14), ὥστε νά εἶναι Ἐκεῖνος «ἡ ὁδός, ἡ ἀλήθεια καί ἡ ζωή» (Ἰω. 14, 6) γιά τόν ἄνθρωπο. Ἀπέναντι σ’ αὐτή τήν φιλάνθρωπη πρόσκληση τοῦ Θεοῦ γιά σωτηρία ὁ ἄνθρωπος μπορεῖ νά ἀνταποκριθεῖ διά τῆς μετανοίας. Μετάνοια σημαίνει γιά τόν ἄνθρωπο βαθειά ἐσωτερική ἀλλαγή, μεταστροφή τοῦ νοῦ πού μέ τήν χάρη τοῦ Θεοῦ ἀποκολλᾶται ἀπό τό ἐμπαθές ἐγώ, πού καθιστᾶ τόν ἄνθρωπο αὐτοείδωλο τοῦ ἑαυτοῦ του καί δέσμιο τῶν αὐτοκαταστροφικῶν πρωτίστως συνηθειῶν του καί ἐπιστρέφει λυτρωτικά πρός τόν Θεό. Τί εἶναι ἡ μετάνοια μᾶς διδάσκει μέ θαυμαστή σαφήνεια ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Σιναΐτης, ὁ συγγραφέας τῆς Κλίμακος. «Μετάνοια ἐστίν ἀνάκλησις τοῦ Βαπτίσματος. Μετάνοια ἐστί συνθήκη πρός Θεόν δευτέρου βίου. Μετάνοια ἐστί συνειδότος καθαρισμός» (Κλῖμαξ 5,2). Ἡ δυνατότητα τῆς μετανοίας, τῆς ἐπιστροφῆς δηλαδή στόν Οἶκο τοῦ οὐρανίου Πατέρα μας, εἶναι γιά τόν ἄνθρωπο ἀνεκτίμητο δῶρο, ἀντάξιο τῆς θείας μεγαλειότητος καί ἀγάπης. Ἡ μετάνοια εἶναι τό θεμέλιο τῆς χριστιανικῆς μας ζωῆς, εἶναι διά βίου στάση καί ἐπιλογή ζωῆς, εἶναι δυναμική πορεία ἀναστάσεως καί σωτηρίας, εἶναι ἡ χαρά τῶν Ἀγγέλων καί ἡ καταισχύνη τῶν δαιμόνων. Ἡ μετάνοια ὡς ἐνσυνείδητος τρόπος ζωῆς προσφέρει στόν ἄνθρωπο τήν ἐλπίδα καί τήν χαρά. Ὁ καιρός τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς ὡς ὁ κατεξοχήν εὐπρόσδεκτος χρόνος τῆς μετανοίας λειτουργεῖ ὡς μία νέα ἀρχή καί εὐκαιρία γιά τήν ζωή μας, πού ξοδεύεται πολλές φορές ἀπερίσκεπτα σέ λανθασμένες ἐπιλογές καί κατευθύνσεις, καί ὡς ἕνα σάλπισμα ἐγερτήριον πού ἀφυπνίζει τόν «κρυπτόν τῆς καρδίας ἄνθρωπον» (Α’ Πέτρ. 3,4) ἀπό τόν θανατηφόρο ὕπνο τῆς ἁμαρτίας. Τό βαθύτερο νόημα βεβαίως τῆς μετανοίας δέν ἔγκειται στήν θεωρητική της ἀνάπτυξη ἀλλά κυρίως στήν πρακτική της ἐφαρμογή πού μέ κρυστάλλινη διαύγεια περιγράφει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος καί υἱοθετεῖ ὁ ἱερός τῆς Ἐκκλησίας ὑμνογράφος, «ἀποθώμεθα οὖν τά ἔργα τοῦ σκότους καί ἐνδυσώμεθα τά ὅπλα τοῦ φωτός» (Ρωμ. 13, 12). Ἡ ἁγία Μητέρα μας Ἐκκλησία καλεῖ ὅλους μας διά τῆς μετανοίας νά ἐπαναπροσδιορίσουμε μέ σύνεση καί σοφία τίς σχέσεις μας μέ τόν Θεό, τόν συνάνθρωπο καί ἐν τέλει μέ τόν ἴδιο τόν ἑαυτό μας καί νά πετάξουμε ἀπό πάνω μας μέ ἀποφασιστικότητα τά ἔργα τοῦ σκότους πού μολύνουν τήν ψυχή καί τό σῶμα μας, πού ἀνήκουν στόν Θεόν καί νά ντυθοῦμε ὡς καλοί στρατιῶτες τά ὅπλα τοῦ φωτός. Σύντροφοί μας πολύτιμοι σ’αὐτόν τόν σκληρό ἀγώνα γιά τήν ἀπομάκρυνσή μας ἀπό τήν χώρα τοῦ θανάτου, τῆς ἀσωτίας καί τῆς ὑπαρξιακῆς φτώχειας εἶναι ἡ θερμή προσευχή, ἡ νηστεία στήν διπλή της διάσταση, ἡ ἐλεημοσύνη, ἡ ἐγκράτεια, ἡ ἀμνησικακία, ἡ σωφροσύνη, τό χαροποιόν πένθος, ὁ τελωνικός στεναγμός, τά δάκρυα, ἡ διά τῆς πίστεως ἐγκατάλειψη στήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ Πατέρα καί κυρίως ἡ ταπεινοφροσύνη ἡ ὁποῖα κεφαλοποιεῖ καί περιφρουρεῖ ὅλες τίς ἀρετές. Ἡ χριστιανική μας ζωή καί ὁ διά τῆς μετανοίας πνευματικός μας ἀγώνας ἔχουν νόημα καί στόχο. Ὕψιστος σκοπός τῆς ζωῆς μας εἶναι ἡ θεοκοινωνία, ἡ κατά χάριν ἕνωσίς μας μέ τό Θεό. Αὐτό ἐξάλλου ὑπαινίσσεται καί τό στόμα τοῦ Χριστοῦ, ὁ θεῖος Παῦλος, ὅταν μᾶς προτρέπει νά ἐνδυθοῦμε τά ὅπλα τοῦ φωτός. Ἔνδυμά μας ὅπως καί ὁ Ἅγιος Συμεών ὁ νέος Θεολόγος τονίζει εἶναι ὁ ἴδιος ὁ Χριστός, τόν Ὁποῖον ἐνδυθήκαμε κατά τήν ἱερώτατη στιγμή τοῦ βαπτίσματός μας, καθώς «ὅσοι εἰς Χριστόν ἐβαπτίσθημεν, Χριστόν ἐνεδύθημεν». Ἰδού λοιπόν γιατί ὁ ἱερός Ἰωάννης τῆς Κλίμακος ὀνομάζει τήν μετάνοια «ἀνάκλησιν Βαπτίσματος», ἐπιστροφή δηλαδή στήν χάρη καί τήν καθαρότητα πού εἶχαμε τήν στιγμή τοῦ βαπτίσματός μας.

Μέ πνευματική χαρά καί πίστη ἄς ὑποδεχθοῦμε ὅλοι μας τόν «εὐπρόσδεκτον καιρόν» τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, τόν ψυχωφελέστατο καιρό τῆς μετανοίας πού μᾶς χαρίζει ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Ἄς τόν προϋπαντήσουμε μέ ὑψηλό φρόνημα καί ἄς τόν ἀξιοποιήσουμε φιλότιμα γιά τήν σωτηρία μας.

Εἴθε ὁ φιλάνθρωπος Κύριος καί φιλόστοργος Δέσποτης τῆς ζωῆς μας, μέ τίς ἀκοίμητες πρεσβεῖες τῆς Παναγίας Μητέρας Του καί ἀκαταισχύντου σκέπης ὅλων τῶν ἀνθρώπων καί μέ τίς μεσιτεῖες ὅλων τῶν ἁγίων Του νά ἀξιώσει ὅλους μας «τόν ἀγῶνα τόν καλόν ἀγωνίσασθαι, τόν δρόμον τῆς νηστείας ἐκτελέσαι, τήν πίστιν ἀδιαίρετον τηρῆσαι, τάς κεφαλάς τῶν ἀοράτων δρακόντων συνθλᾶσαι, νικητάς τε τῆς ἁμαρτίας ἀναφανῆναι καί ἀκατακρίτως φθάσαι προσκυνῆσαι καί τήν ἁγίαν Ἀνάστασιν». Γένοιτο.