Εγκύκλιος – Κοίμηση της Θεοτόκου – 2018

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΙΜΑΝΤΟΡΙΚΗ ΔΙΔΑΧΗ
ΕΠΙ Τῌ ΠΑΝΕΝΔΟΞῼ ΚΟΙΜΗΣΕΙ ΤΗΣ
ΥΠΕΡΕΥΛΟΓΗΜΕΝΗΣ 
ΔΕΣΠΟΙΝΗΣ ΗΜΩΝ
ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΚΑΙ ΑΕΙΠΑΡΘΕΝΟΥ ΜΑΡΙΑΣ

Η Κοίμηση της Θεοτόκου. Τοιχογραφία καθολικού Ι.Μ. Βατοπαιδίου (1312 μ.Χ.)

«Ἐκ τῶν χρηστῶν δι’ ἡμῶν ἦλθε τὰ λυπηρά, διά σοῦ ἐκ τῶν λυπηρῶν ἐπανῆλθεν ἡμῖν τὰ χρηστότερα. Καὶ πῶς θανάτου γεύσῃ ἡ ἄχραντος; Σοὶ πρὸς τὴν ζωὴν γέφυρα, καὶ κλίμαξ πρὸς οὐρανόν, καὶ πρὸς ἀθανασίαν ὁ θάνατος πορθμεῖον γενήσεται. Ὄντως μακαρία σύ, παμμακάριστε». (Ἅγ. Ἰω. Δαμασκηνός, Β’ λόγος εἰς τήν Κοίμησιν).

Πρός τό φιλόχριστο πλήρωμα τῆς καθ’ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως.

Ἀγαπητοί μου χριστιανοί,

Μέ αἰσθήματα ψυχικῆς ἀνατάσεως ἑορτάζουμε σήμερα τό Πάσχα τοῦ Καλοκαιριοῦ, τήν ζωηφόρο Κοίμηση τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου, ἡ ὁποῖα ὡς ἀληθής μητέρα τῆς ζωῆς μετέστη πρός τήν ἀθάνατον καί οὐράνιον ζωήν, χωρίς ὅμως νά ἐγκαταλείψει τόν ἀνθρώπινον κόσμον, τόν ὁποῖον περισκέπει καί περιφρουρεῖ μέ τίς ἅγιες εὐχές Της. Ἡ ἱερά μνήμη τῆς Κοιμήσεως τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου εἶναι ὑπόθεσις ἑορτῆς καί χαρᾶς παγκοσμίου. Μιᾶς ἑορτῆς πού ἀναδίδει εὐωδία ἀναστάσεως καί ἀθανασίας. Γι’αὐτό καί ὁ θεῖος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός μέ ἱερόν δέος ἀναφωνεῖ: «Ἐντεῦθεν οὐ θάνατον τὴν ἱερὰν σου μετάστασιν λέξομαι, ἀλλὰ κοίμησιν ἢ ἐκδημίαν ἢ ἐνδημίαν εἰπεῖν οἰκειότερον. Ἐκδημοῦσα γὰρ τῶν τοῦ σώματος, ἐνδημείς πρὸς τὰ κρείττονα».

Ἡ θεόπαις Μαρία μακαρίζεται ἀξιοχρέως ἀπό τούς θεοφόρους Πατέρες μας ὡς ἡ ἀληθής καί μόνη Θεοτόκος «οὐ μόνον διά τήν φύσιν τοῦ Λόγου, ἀλλά καί διά τήν θέωσιν τοῦ ἀνθρώπου» (Εὐθ. Ζιγαβηνός). Στήν πάναγνη κοιλία της, ἡ ἀνθρώπινη φύση μέσα ἀπό τήν ὑποστατική ἕνωσή της μέ τήν θεότητα τοῦ Θεοῦ Λόγου, ἔλαβε «θέωσιν καί λόγωσιν καί ὑπερύψωσιν», ἔγινε «ὁμόθεος τῷ Λόγῳ» (Ἅγ. Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός).

Διά τοῦτο καί «ἡ δόξα καί ἡ τιμή τῆς Θεοτόκου ἔσωθεν, ὁ τῆς κοιλίας καρπός, ὁ Χριστός». Ἐκείνη μέ τήν παντοδύναμη χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καί τόν πανθαύμαστο πλοῦτο τῶν θεοειδῶν ἀρετῶν της, τίς ὁποῖες αὐτοπροαιρέτως καί μέ κόπους ἐκαλλιέργησε, ἰδιαιτέρως μάλιστα μέ τήν θερμουργό πίστη της, τήν ἁγία καί τελεία ὑπακοή της στό θέλημα τοῦ Θεοῦ καί τήν ὑψοποιό της ταπείνωση, «υἱόν ἐποίησεν ἀνθρώπου τόν Θεόν, καί τόν ἄνθρωπον υἱόν Θεοῦ», κατά τόν Ἅγιο Γρηγόριο τόν Θεολόγο. Πρώτη ἐκείνη ἀπό ὅλους τούς ἀνθρώπους ἔφθασε στήν θέωση, καθώς ἐκυοφόρησε τόν αὐτουργό τῆς σωτηρίας μας Ἰησοῦν Χριστόν. Ὡς σκεῦος θείας ἐκλογῆς καί ἐλέους (Ρωμ. 9,23) ἡ Θεοτόκος Μαρία ἀνεδείχθη τιμιωτέρα καί ἁγιωτέρα πάσης ὁρατῆς καί ἀοράτου κτίσεως, καθώς ὑπηρέτησε τό ἔργο τῆς ἐν Χριστῷ σωτηρίας τοῦ ἀνθρώπου καί ἀνεδείχθη διάκονος ἀκαταλήπτων καί ἀπορρήτων μυστηρίων. Στήν Ὑπεραγία Θεοτόκο ὁδηγοῦν ὅλα τά θαυμαστά γεγονότα τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης καί Αὐτήν προεικονίζουν μυστικῶς ὅλοι οἱ τύποι καί οἱ συμβολισμοί της. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔμψυχος θύρα διὰ τῆς ὁποίας ὁ Ὕψιστος Θεὸς σωματικῶς εἰσῆλθε στὸν κόσμο. Αὐτὴ ἐφανέρωσε τὴν ὕψιστη εὐγένεια τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως.

Στή δογματική διδασκαλία τῆς ἁγίας ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας μας ἡ Κυρία Θεοτόκος χαρακτηρίζεται ὡς «ἡ θυγάτηρ τοῦ Ἀδάμ» (Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός), ἀλλά καί ὡς «ἡ ἀδελφή ἡμῶν ἡ Μαρία» (Μ. Ἀθανάσιος). Ἡ Παναγία ὑπῆρξε σέ ὅλη τήν ἐπίγειο ζωή της Παρθένος, «νῷ καί ψυχῇ καί σώματι ἀειπαρθενεύουσα». Τό ἀειπάρθενον τῆς ἁγίας Θεοτόκου εἶναι πράγματι μυστήριο μέγα καί ἀνερμήνευτο πού φωτίζεται μόνο σέ ἀναφορά μέ τό μέγα μυστήριο τοῦ Χριστοῦ καί τῆς ἐν χρόνῳ σαρκώσεως τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ. Μία βαθειά καί μυστική κοινωνία ὑπάρχει ἀνάμεσα στήν Κυρία Θεοτόκο καί τόν ἐξ Αὐτῆς γεννηθέντα θεάνθρωπον. Ἡ παναγία σάρκα τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἀληθῶς καί πραγματικῶς ἡ ἀμόλυντος σάρκα τῆς Μητέρας Του καί ἡ σάρκα τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου πού προσφέρθηκε στόν Χριστό, ἔγινε τό θεωμένο Σῶμα καί Αἷμα τοῦ Κυρίου μας πού μεταλαμβάνουμε ἀπὸ τὸν ψυχοτρόφο θεῖο κρατήρα σέ κάθε θ. Λειτουργία. Ἡ Θεοτόκος Μαρία εἶναι ὁ πρῶτος ἄνθρωπος πού ἑνώθηκε μέ τόν Χριστό καί ὡς ἐκ τούτου ἦταν δίκαιον τό πανάχραντο σῶμα Της πού ἔδωσε ὑπόστασιν στὴν ἀνθρώπινη φύση τοῦ Κυρίου μας καὶ ἔγινε ἔμψυχος ναὸς τῆς Θεότητος, νά μήν μείνει στήν φθορά τοῦ θανάτου. Διά τοῦτο καί μετά τήν πανένδοξη καί ἀθάνατη Κοίμησή Της, ὡς προάγγελος τῆς κοινῆς ἀναστάσεως καί τοῦ δοξασμοῦ τῶν δικαίων, μετέστη μετά δόξης πολλῆς στόν θρόνον τῆς μεγαλοσύνης, στά ἐπουράνια «Ἅγια τῶν ἁγίων». Ἡ τιμή, ὁ μακαρισμός, ἡ χάρις καὶ ἡ δόξα τῆς Παναγίας Παρθένου στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία δὲν ἔχουν τέλος, καθώς «ἡ εἰς αὐτὴν τιμή, εἰς τὸν ἐξ αὐτῆς σαρκωθέντα Υἱὸν ἀνάγεται» (Ἅγ. Ἰω. Δαμασκηνός).

Ἀγαπητοί μου ἀδελφοί,

Ἡ ταπεινή κόρη τῆς Ναζαρέτ, τό «πανάρρητον τῆς οἰκονομίας κειμήλιον» (Ἅγιος Ἐπιφάνιος Κύπρου), «τό κάλλος τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως» (Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός), «τό μεθόριον κτιστοῦ καί ἀκτίστου» (Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς), τό εὐωδέστατο καί καθαρώτατο αὐτό ἄνθος τῆς ἀνθρωπότητος, κατέστησε γνωστή, στόν οὐρανό καί τήν γῆ, τήν ἄβυσσο τῆς θείας ἀγάπης (Ἅγ. Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός). Ἡ παναμώμητος Παρθένος εἶναι ἀληθῶς τό κορυφαῖο πρότυπο τοῦ κατά χάριν καί προαίρεσιν θεουμένου ἀνθρώπου, τό ἀκροθίνιο τῶν ἀρετῶν, τό ἔμψυχο ἐργαστήριο τῆς σωτηρίας μας, τό πέλαγος τῆς ἀγάπης, τό ἀσφαλέστατο καταφύγιο τῶν ἀπελπισμένων, ἡ κραταιά προστασία καί τό καύχημα τῶν πιστῶν, ἡ ἀνεξάντλητη βοήθεια τῶν ἀβοηθήτων, ἡ δυνατή παρηγορία καί ἐγγύηση τῶν ἁμαρτανόντων, ἡ παράκληση τῶν θλιβομένων, ἡ χαρά τῶν πικραμένων, ἡ ἀνύστακτη φρουρός τοῦ κόσμου, ἡ ἀκένωτη πηγή τοῦ θείου ἐλέους, ὁ ἀστείρευτος ποταμός τῶν θαυμάτων, τό ἀκατάβλητο τεῖχος τοῦ ἀνθρωπίνου γένους, ἡ ὑπέρμαχος Στρατηγός τοῦ Ἔθνους μας, ἡ φιλόστοργη μητέρα ὅλου τοῦ κόσμου. Εἴθε ἡ χάρις Της νὰ μᾶς σκεπάζει πάντοτε ὅλους καί ἰδιαιτέρως τήν πληγωμένη Μακεδονία μας καί τήν ἀναγκεμένη πατρίδα μας, γιά τήν ὁποῖα ὁ μεγάλος Ἕλληνας στοχαστής, λογοτέχνης καί ἁγιογράφος Φώτης Κόντογλου (1895-1965) ἔλεγε: «Μονάχα στὴν Ἑλλάδα προσκυνιέται ἡ Παναγία μὲ τὸν πρεπούμενο τρόπο ἤγουν μὲ δάκρυα, μὲ πόνο καὶ μὲ ταπεινὴ ἀγάπη. Γιατί ἡ Ἑλλάδα εἶναι τόπος πονεμένος, χαροκαμένος, βασανισμένος ἀπὸ κάθε λογῆς βάσανο. Κι’ ἀπὸ τούτη τὴν αἰτία τὸ ἔθνος μας στὰ σκληρὰ τὰ χρόνια βρίσκει παρηγοριὰ καὶ στήριγμα στὰ ἁγιασμένα μυστήρια τῆς ὀρθόδοξης θρησκείας μας, καὶ παραπάνω ἀπὸ ὅλα στὸ Σταυρωμένο τὸ Χριστὸ καὶ στὴ χαροκαμένη μητέρα του, ποὺ πέρασε τὴν καρδιὰ της σπαθὶ δίκοπο. Ἐμεῖς ὑμνολογοῦμε τήν Παναγία μὲ κατάνυξη βαθειά, θαρρετὰ μὰ μὲ συστολή, μὲ ἀγάπη μὰ καὶ μὲ σέβας, σὰν μητέρα μας μὰ καὶ σὰν μητέρα τοῦ Θεοῦ μας. Ἀνοίγουμε τὴν καρδιά μας νὰ τὴ δεῖ τί ἔχει μέσα καὶ νὰ μᾶς συμπονέσει. Ἡ Παναγία εἶναι ἡ πικραμένη χαρὰ τῆς Ὀρθοδοξίας».

Χρόνια πολλά, εὐλογημένα καί θεοχαρίτωτα.

Διάπυρος εὐχέτης σας πρός τόν Κύριον

Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ
† Ὁ Σερρῶν καί Νιγρίτης Θεολόγος